Jaszczurka domowa nie ma jednej uniwersalnej karmy. Jej dieta zależy od gatunku i może opierać się na owadach, roślinach albo połączeniu obu rodzajów pokarmu. W hodowli trzeba też zadbać o bezpieczne owady karmowe, ich wcześniejsze odżywienie oraz suplementację wapniem i witaminą D3.
Co je jaszczurka domowa?
Jaszczurki trzymane w terrarium nadal zachowują naturalne potrzeby żywieniowe. Dlatego jadłospis należy dopasować do konkretnego gatunku, a nie do ogólnej nazwy „jaszczurka”. Gekon lamparci, agama brodata i legwan zielony wymagają zupełnie innego pokarmu.
Przed rozpoczęciem karmienia sprawdź, czy dany gatunek jest owadożerny, wszystkożerny czy roślinożerny. W razie wątpliwości nie podawaj przypadkowych produktów. Błędna dieta może prowadzić do niedoborów, problemów trawiennych i chorób układu kostnego.
Jak dobrać dietę do gatunku?
Poniższy podział pomaga ustalić ogólny kierunek żywienia. Nie zastępuje jednak zaleceń dotyczących konkretnego gatunku, wieku, wielkości i kondycji zwierzęcia.
| Typ diety | Opis | Przykłady gatunków |
|---|---|---|
| Owadożerna | Podstawą są żywe owady karmowe, przede wszystkim świerszcze, karaczany, szarańcza i odpowiednio dobrane larwy. | Gekon lamparci, anolis zielony, wiele gekonów i felsum |
| Wszystkożerna | Jadłospis łączy pokarm zwierzęcy z roślinami. Proporcje zmieniają się zależnie od gatunku i wieku. | Agama brodata, gekon orzęsiony |
| Roślinożerna | Podstawą są liście, zioła i inne bezpieczne rośliny. Owoce zwykle podaje się w ograniczonej ilości. | Legwan zielony, biczogon |
Owadożerca potrzebuje regularnie podawanych owadów hodowlanych. Wszystkożercy, tacy jak agama brodata, mogą otrzymywać owady oraz odpowiednio dobrane liście, zioła i niewielkie ilości owoców. Roślinożernemu legwanowi nie należy samodzielnie dodawać mięsa ani jaj, ponieważ jego układ pokarmowy jest przystosowany do diety roślinnej.
Jaszczurki występujące dziko w Polsce, między innymi jaszczurka zwinka i żyworódka, są objęte ochroną. Nie wolno ich odławiać ani przenosić do terrarium. Poradnik dotyczy gatunków egzotycznych pochodzących z legalnej hodowli.
Jak przygotować pokarm dla jaszczurki?
W przypadku wielu gatunków podstawą diety są żywe owady karmowe. Najczęściej wykorzystuje się świerszcze, karaczany, szarańczę, mączniki oraz larwy o składzie dobranym do wieku i gatunku gada. Młodym, osłabionym lub starszym osobnikom nie podaje się bez konsultacji dużej ilości owadów z twardym pancerzem, ponieważ mogą być trudniejsze do strawienia.
Na czym polega gut-loading?
Gut-loading oznacza karmienie owadów przed podaniem ich jaszczurce. Dzięki temu przewód pokarmowy owada zawiera więcej składników odżywczych, które następnie trafiają do gada. Samo posypanie owada proszkiem nie zastępuje prawidłowego żywienia karmówki.
Przygotowanie owadów może wyglądać następująco:
- Umieść zakupione owady w czystym, wentylowanym pojemniku przeznaczonym do ich przechowywania.
- Podawaj im pokarm bogaty w składniki odżywcze, na przykład bezpieczne warzywa liściaste i wybrane warzywa lub owoce.
- Zapewnij źródło wilgoci przeznaczone dla owadów, aby ograniczyć ryzyko utonięcia i rozwoju pleśni.
- Bezpośrednio przed podaniem jaszczurce oprósz owady preparatem zgodnie z zaleceniami dla danego gatunku.
Pokarm roślinny także musi być bezpieczny i niepryskany. W przypadku gatunków roślinożernych oraz wszystkożernych wybieraj rośliny zalecane w karcie opieki konkretnego gada. Nie zakładaj, że każda roślina jadalna dla człowieka będzie odpowiednia dla jaszczurki.
Nie podawaj jaszczurce następujących produktów i zwierząt:
- Owady złapane na łące, w ogrodzie lub w domu, ponieważ mogą przenosić pasożyty albo zawierać pozostałości pestycydów.
- Owady z żądłami, takie jak osy i szerszenie, ponieważ mogą zranić lub zatruć gada.
- Rośliny trujące, nieoznaczone albo zebrane w miejscu narażonym na opryski.
- Pokarm spleśniały, nadgniły lub przechowywany w niehigienicznych warunkach.
Małe gryzonie, jeśli w ogóle są zalecane dla danego gatunku, nie powinny stanowić podstawy diety. Ich zastosowanie wymaga znajomości wymagań konkretnej jaszczurki i zachowania zasad bezpieczeństwa. Częstotliwość karmienia oraz wielkość porcji zależą od gatunku, wieku, masy ciała i temperatury w terrarium.
Dlaczego wapń i witamina D3 są potrzebne?
W niewoli sama karmówka często nie dostarcza jaszczurce właściwej ilości wapnia. Stosuje się więc preparaty wapniowe oraz witaminowe, a u wielu gatunków także witaminę D3. D3 wspiera wykorzystanie wapnia, ale jej dawkowanie musi odpowiadać potrzebom gatunku i warunkom oświetlenia, zwłaszcza dostępowi do promieniowania UVB.
W diecie powinien być zachowany właściwy stosunek wapnia do fosforu. W materiałach dotyczących wielu popularnych gatunków podaje się wartość około 2:1 na korzyść wapnia, ale dokładny sposób suplementacji wymaga sprawdzenia dla konkretnej jaszczurki. Nadmiar witamin i minerałów również może szkodzić, dlatego nie należy łączyć kilku preparatów bez kontroli ich składu.
Niedobór wapnia i zaburzenia jego wykorzystania mogą prowadzić do metabolicznej choroby kości, czyli MBD. Objawy obejmują między innymi osłabienie, drżenia, problemy z poruszaniem się oraz zniekształcenia kończyn lub kręgosłupa. Zaawansowane zmiany bywają nieodwracalne.
Niepokój powinny wzbudzić także brak apetytu, apatia, miękkie lub zniekształcone kości oraz nagłe problemy z poruszaniem się. W takiej sytuacji potrzebna jest konsultacja z lekarzem weterynarii zajmującym się gadami, a nie samodzielne zwiększanie dawki suplementu.
Najbezpieczniejsza zasada brzmi: najpierw ustal gatunek i jego naturalny typ diety, później dobierz owady lub rośliny, a na końcu zaplanuj suplementację. Dzięki temu jadłospis jaszczurki będzie przypominał jej naturalne pożywienie, ale pozostanie kontrolowany pod względem bezpieczeństwa i wartości odżywczej.
Artykuł nie stanowi porady weterynaryjnej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku objawów choroby lub wątpliwości dotyczących żywienia skonsultuj się z lekarzem weterynarii specjalizującym się w leczeniu gadów.
