Płeć gekona orzęsionego można wiarygodnie ocenić dopiero wtedy, gdy zwierzę osiągnie około 5–10 g masy ciała, zwykle w wieku 6–9 miesięcy. Najważniejsza jest okolica kloaki i nasada ogona. Samiec ma tam wyraźną wypukłość związaną z obecnością hemipenisów, podczas gdy u samicy nasada ogona pozostaje bardziej płaska.
Gdzie szukać różnic?
Kloaka to otwór znajdujący się na spodzie ciała, u nasady ogona. Właśnie w tym miejscu koncentrują się cechy pozwalające rozpoznać płeć. U bardzo młodych gekonów, szczególnie ważących mniej niż 5–10 g, wypukłość może jeszcze nie być widoczna. Takie osobniki bywają określane jako unsexed, czyli o nierozpoznanej płci.
Wczesna ocena często prowadzi do pomyłek. Gekon wyglądający na samicę może później ujawnić cechy samca, dlatego przy młodym zwierzęciu lepiej pozostawić rozpoznanie na później niż wyciągać pewny wniosek na podstawie niewyraźnego obrazu.
Samiec czy samica – najważniejsze cechy
Poniższe zestawienie dotyczy przede wszystkim podrośniętych osobników. U młodych gekonów wszystkie opisane cechy mogą być słabo zaznaczone:
| Cecha | Samiec | Samica |
|---|---|---|
| Wypukłość nasady ogona | Widoczna, zaokrąglona wypukłość tuż za kloaką. Jest związana z kieszonkami na hemipenisy. | Brak wyraźnej wypukłości, nasada ogona jest bardziej płaska. |
| Pory udowe | Możliwe do zauważenia jako rząd drobnych kropek na spodzie ud, zwykle wyraźniejszy u dojrzałych samców. | Zwykle słabo widoczne albo nieobecne. |
| Okolica kloaki | Może wyglądać na pełniejszą z powodu wypukłości hemipenisów. | Ma bardziej gładki i płaski wygląd. |
Jak bezpiecznie obejrzeć gekona?
Do oględzin przygotuj dobre, rozproszone światło i lupę. Nie używaj lampy, która nagrzewa skórę, ani nie próbuj odwracać zwierzęcia na siłę. Badanie powinno być krótkie i spokojne. Postępuj w następujący sposób:
- Przenieś gekona na niską, stabilną powierzchnię, z której nie może spaść.
- Podtrzymuj jego ciało dłońmi, nie chwytaj za ogon ani za kończyny.
- Delikatnie unieś ogon tylko na tyle, aby zobaczyć spód jego nasady.
- Oświetl okolicę kloaki i obejrzyj ją przez lupę, szukając wypukłości oraz porów udowych.
- Odłóż gekona do terrarium, jeśli zaczyna się wyrywać, syczeć lub wyraźnie się stresuje.
Nie uciskaj ogona, kloaki ani wypukłości u jego nasady. Próba „wypchnięcia” hemipenisów przez nacisk może spowodować uraz i nie jest bezpieczną metodą dla początkującego opiekuna. Jeśli po osiągnięciu odpowiedniej masy nadal nie potrafisz ocenić płci, poproś o pomoc doświadczonego hodowcę albo lekarza weterynarii zajmującego się gadami.
Dlaczego rozpoznanie płci ma znaczenie?
Dwa samce nie powinny mieszkać razem, ponieważ po osiągnięciu dojrzałości mogą walczyć i poważnie się ranić. Stałe trzymanie samca z samicą także nie jest zalecane, gdyż może nadmiernie obciążać samicę i prowadzić do niechcianego rozrodu. W razie wątpliwości bezpieczniej traktować płeć jako nierozpoznaną i zapewnić zwierzętom osobne warunki do czasu potwierdzenia.
