Płeć świnki morskiej rozpoznaje się przede wszystkim po wyglądzie narządów płciowych: u samiczki okolica sromu przypomina literę Y, a u samca widać charakterystyczne uwypuklenie i można wyczuć schowany penis. Badanie trzeba wykonać bardzo delikatnie. Wczesne rozpoznanie jest ważne, ponieważ samca i samicę należy rozdzielić, aby nie dopuścić do nieplanowanego rozmnażania. Sama płeć nie przesądza natomiast o charakterze zwierzęcia.
Jak bezpiecznie sprawdzić płeć świnki morskiej?
U osobników młodszych niż około 2 tygodnie rozpoznanie płci bywa bardzo trudne, nawet dla osoby mającej doświadczenie. Około trzeciego tygodnia życia trzeba już jednak upewnić się, czy w grupie znajdują się samce i samice, ponieważ mogą osiągać dojrzałość płciową wcześniej, niż opiekun się spodziewa.
Badanie najlepiej przeprowadzić w spokojnym miejscu, bez pośpiechu. Świnka powinna mieć stabilne podparcie, a jej brzuch nie może być mocno uciskany.
Postępuj w następujący sposób:
- Chwyć świnkę przy klatce piersiowej – obejmij ją dłonią i podeprzyj drugą ręką pod zadem.
- Ułóż ją brzuszkiem do góry – rób to powoli, cały czas zabezpieczając ciało przed wyślizgnięciem.
- Odszukaj odbyt i narządy płciowe – nie rozciągaj skóry i nie naciskaj na brzuch.
- Porównaj kształt oraz odległość między odbytem a narządami płciowymi z opisem samca i samicy.
- Przerwij badanie, jeśli świnka się wyrywa – lepiej powtórzyć je później niż utrzymywać zwierzę na siłę.
Nie uciskaj mocno brzucha. Taki nacisk może spowodować ból, a u ciężarnej samicy stwarza dodatkowe ryzyko dla rozwijających się płodów. Jeśli wynik oględzin nie jest pewny, płeć powinien ocenić lekarz weterynarii zajmujący się zwierzętami egzotycznymi.
Świnka morska – dziewczynka czy chłopiec?
Najłatwiej ocenić kształt ujścia narządów płciowych oraz obecność charakterystycznego uwypuklenia u samca. U bardzo młodych zwierząt różnice są jednak mniej wyraźne, dlatego pojedyncze zdjęcie lub szybka ocena mogą prowadzić do pomyłki.
Najważniejsze cechy wyglądają następująco:
- Samiczka ma srom położony blisko odbytu. Jego ujście zwykle przypomina literę Y.
- Samiec ma większą odległość między odbytem a penisem, a okolica nad odbytem może tworzyć wyraźne uwypuklenie przypominające połówkę moreli lub obwarzanek.
- U samca można wyczuć podłużną wypukłość schowanego penisa. Przy bardzo delikatnym nacisku może się on wysunąć, ale nie należy próbować robić tego na siłę.
- U dorosłego samca widoczny jest woreczek odbytowy, w którym znajdują się jądra. Penis może mieć kształt przypominający literę S.
Nie należy opierać oceny wyłącznie na wielkości zwierzęcia ani na jego zachowaniu. Samce bywają większe i mają bardziej widoczne uwypuklenie w tylnej części ciała, ale u młodych osobników te cechy mogą być słabo zaznaczone. Jeśli świnka pochodzi ze sklepu zoologicznego, także trzeba samodzielnie zweryfikować płeć. Pomyłki w tym zakresie zdarzają się, dlatego w razie wątpliwości bezpieczniejsza będzie konsultacja weterynaryjna niż poleganie na opinii sprzedawcy.
Dlaczego trzeba szybko rozdzielić samca i samicę?
Niepewne określenie płci może doprowadzić do nieplanowanego miotu. Samce i samice powinny być rozdzielone przed osiągnięciem dojrzałości płciowej, której moment zależy od osobnika, dlatego nie warto czekać na wyraźne zachowania godowe. Przy młodych świnkach najlepiej poprosić o ocenę lekarza weterynarii, zwłaszcza gdy w jednej przestrzeni przebywają osobniki obu płci.
Higiena okolic intymnych samca
Samiec wymaga regularnej kontroli tylnej części ciała. W fałdkach prącia mogą gromadzić się włosy, siano, trociny lub inne zanieczyszczenia. Woreczek odbytowy również należy oglądać, ponieważ może dojść w nim do zalegania cekotrofów, czyli impakcji.
Podczas kontroli zwróć uwagę na następujące elementy:
- fałdki prącia powinny być wolne od siana, włosów i zaschniętych zanieczyszczeń;
- skóra nie powinna być wyraźnie obrzęknięta, zaczerwieniona ani wilgotna;
- woreczek odbytowy nie powinien zawierać twardej, zalegającej masy;
- zabrudzoną okolicę można delikatnie przemyć letnią wodą, bez szorowania i drażnienia skóry.
Jeśli pojawi się obrzęk, ból, wydzielina, nieprzyjemny zapach albo trudność z oddawaniem kału czy moczu, potrzebna jest konsultacja z lekarzem weterynarii. Nie stosuj samodzielnie preparatów ani nie próbuj usuwać głęboko położonych zanieczyszczeń na siłę.
Czy samiec i samica różnią się charakterem?
Nie ma podstaw, aby zakładać, że każda samiczka jest spokojna, a każdy samiec agresywny. O zachowaniu świnki w dużej mierze decydują jej indywidualna osobowość, wcześniejsze doświadczenia, warunki życia i relacje z innymi zwierzętami. W obu płciach spotyka się osobniki nieśmiałe, towarzyskie, dominujące i bardzo kontaktowe.
Samce mogą silniej bronić terytorium, szczególnie przy łączeniu z nowym osobnikiem lub w zbyt małej przestrzeni. Nie oznacza to jednak, że każdy samiec będzie walczył albo trudniej się oswoi. Samiczki również mogą ustalać hierarchię i znaczyć teren. Przy doborze towarzysza ważniejsze od samej płci są zgodność charakterów, właściwe warunki oraz bezpieczne łączenie.
W grupach często dobrze funkcjonują pary jednopłciowe, a także jeden samiec z samicą lub kilkoma samicami, przy czym w takim układzie samiec musi być wykastrowany, jeśli nie planuje się rozmnażania. Najrozsądniej wybierać zwierzę po obserwacji jego zachowania, a nie według stereotypu, że „lepsza” jest zawsze dziewczynka albo chłopiec.
Najważniejsze jest dokładne rozpoznanie płci, spokojne obchodzenie się ze świnką i rozdzielenie samców od samic odpowiednio wcześnie. Jeśli wygląd narządów płciowych nadal budzi wątpliwości, ocenę powinien wykonać weterynarz specjalizujący się w zwierzętach egzotycznych.
